Create Content
VRAAG
Heterosis zorgt er voor dat kruisingsproducten beter en sterker zijn, klopt dat?
ANTWOORD
Kruisingsproducten zijn nakomeling die ontstaan uit een kruising tussen twee rassen, lijnen of populaties. Als twee rassen genetisch gezien verder van elkaar af staan, ontstaan er bij kruising meer heterozygote nakomelingen. De kans dat heterosis optreedt bij de kruisingsproducten bestaat dan. Van heterosis is sprake als het kruisingsproduct beter presteert dan je op basis van het gemiddelde van beide ouders zou verwachten. De kans op heterosis is het grootst bij kenmerken die een lage erfelijkheidsgraad hebben. Vruchtbaarheid, vitaliteit maar ook sportprestaties, zijn voorbeelden van kenmerken met een erfelijkheidsgraad in het lager bereik. Daar zal dus heterosis kunnen optreden. Het wordt aangenomen dat de kwaliteit van de kruislingen (landbouwpaard x volbloed) in de 60-er jaren van de vorige eeuw mede te danken waren aan het heterosiseffect.

Heterosis is niet erfelijk, het halveert iedere volgende generatie.

Met name in de varkens- en pluimveefokkerij, worden doelbewust kruislingdieren geproduceerd om te profiteren van het heterosiseffect. Denk hierbij bijvoorbeeld aan kruislingzeugen die tengevolge van heterosis een betere vruchtbaarheid hebben.
EVEN IETS MEER
Door kruising van twee rassen of lijnen (met verschillende frequenties van allelen) ontstaan er relatief veel heterozygoten. Wanneer deze heterozygoten ook nog dominantie bij een bepaald kenmerk vertonen, wordt de nakomeling voor dat kenmerk, beter dan het gemiddelde van beide ouders.

Bij vitaliteits- en vruchtbaarheidskenmerken (en andere kenmerken met een lage erfelijkheidsgraad) zie je vaak deze dominantie optreden. Denk aan bastaard-honden (kruislingen), deze zijn vaak erg sterk en weinig vatbaar voor ziekten.

Het tegenovergestelde van kruisen is intelen. En zoals kruisen leidt tot een toename van het aantal heterozygoten, zo leidt inteelt tot een toename van het aantal homozygoten. Anders gezegd; het aantal heterozygoten neemt af door inteelt. Neemt het aantal heterozygoten af dan neemt ook de kans op het optreden van heterosis af. Kortom vruchtbaarheids- en vitaliteitskenmerken, waarbij je vaak en veel heterosis tegenkomt, komen op een lager niveau. In de paardenfokkerij is bekend dat de spermakwaliteit lager wordt als het inteeltniveau stijgt. Dit is een voorbeeld van het bovenstaande.